Drapacz lekarski – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania

Wiele osób uskarża się na problemy ze strony układu pokarmowego związane z dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, w przypadku których bardzo pomocny okazuje się być drapacz lekarski. Jest to roślina znana z pobudzania produkcji soków żółciowych; działa łagodząco i dodatkowo pobudza apetyt. Knikus świetnie sprawdza się w leczeniu hemoroidów, zaparć czy nawet gruźlicy. Sięganie po ziele drapacza lekarskiego jest dobrym sposobem na uzupełnienie mikroelementów, wzmocnienie organizmu i zredukowanie stanów depresyjnych. Roślina ta polecana jest rekonwalescentom i osobom wycieńczonych na tle psychicznym. Świetnie sprawdzi się również do łagodzenia nieprzyjemnych dolegliwości związanych z okresem przekwitania u kobiet i bolesnym miesiączkowaniem.

Biologia i uprawa

Drapacz lekarski określany jest także mianem knikusa benedyktyńskiego. Jest to roślina jednoroczna z rodziny astrowatych, porasta ona w stanie dzikim rejony Morza Śródziemnego. W Polsce również uprawia się drapacza lekarskiego ze względu na jego właściwości lecznicze. Roślina ta osiąga wysokość do 40 cm (w porywach do 70 cm w stanie dzikim) i z wyglądu przypomina dobrze znany każdemu oset. Charakteryzuje się rozgałęzioną łodygą pokrytą w sporej ilości lepkimi włoskami. Liście knikusa mają bladozielone zabarwienie i są na górze pierzastolancetowate, a na dole pierzastodzielne. Na powierzchni ich brzegów znajdują się kolce. Drapacz lekarski cieszy oko żółtymi i rurkowatymi kwiatami na szczytach pędów, a owoce są niełupkami pokrytymi puchem. Nać zbiera się jeszcze przed kwitnieniem, gdy osiągnie około 10 cm wysokości. Surowcem leczniczym jest ziele i liście.

Z drapaczem lekarskim jest tak, że rosnący poza regionem swojego naturalnego występowania ma tendencję do dziczenia, co niestety wiąże się z utratą jego cennych walorów leczniczych. Roślina ta wymaga nasłonecznionego i ciepłego miejsca oraz bogatego w składniki odżywcze podłoża; preferuje wapienną glebę.

Drapacz lekarski: właściwości

Drapacz lekarski jest skarbnicą flawonoidów, związków gorzkich, trójterpenów, olejków eterycznych, minerałów i witamin. Ma w swoim składzie śluzy, garbniki i związki o działaniu antybiotycznym. Najcenniejszym związkiem o działaniu antybiotycznym jest dodekanoteraina. Znajdziemy w nim sporo magnezu, jodu i wapnia oraz witaminy z grupy B i kwas pantotenowy. Jest to zioło o właściwościach przeciwbakteryjnych, wzmacniających, moczopędnych, wiatropędnych, żółciopędnych, wzmagających apetyt, regulujących przemianę materii, likwidujących bóle i niestrawność oraz poprawiających pracę wątroby i mięśnia sercowego.

Działanie i zastosowanie

Knikus ceniony jest ze względu na swoje działanie wzmacniające i wspierające układ pokarmowy. Znosi on ból żołądka i niestrawność, pobudza wydzielanie soków żołądkowych. Pomocny jest także przy zaburzeniach odżywiania, takich jak anoreksja i przy braku łaknienia. Pomocniczo stosuje się go do zwiększenia produkcji pokarmu – wzmaga on laktację. Po ziele drapacza lekarskiego sięga się również przy depresji. Roślina ta wykazuje działanie moczopędne, wiatropędne i bakteriobójcze. Poprawia przemianę materii i przeciwdziała procesom nadmiernego fermentowania w jelitach. Jest źródłem mikroelementów wspierających prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Herbaty z drapacza lekarskiego zalecane są przy zaparciach, niedomaganiach wątroby, stanach wyczerpania psychicznego i problemach z hemoroidami. Roślina ta pomaga również przy schorzeniach, takich jak gruźlica płuc, poleca się ją osobom borykającym się z histeriami. Drapacz lekarski znalazł nawet zastosowanie w medycynie weterynaryjnej.

W dawnych czasach knikus wykorzystywany był jako środek wymiotny, gdyż jego nadmierne dawki mogą objawiać się nudnościami i wymiotami. Za pomocą tej rośliny, a dokładniej jej nasion, wywoływano nawet poty w celu zwalczenia choroby i przyspieszenia powrotu do zdrowia. Leczono nią odrę, ospę, malarię i zarazę. Roślina ta stosowana była przeciwko gronkowcowi złocistemu, pałeczkom okrężnicy, do znoszenia objawów menopauzy i łagodzenia bolesnych miesiączek. Była nieoceniona także przy schorzeniach, takich jak dna moczanowa i reumatyzm. Służyła również do oczyszczania i leczenia ran. Podobnie zresztą było przy odmrożeniach stóp i półpaścu. Knikus wykazuje słabe działanie odkażające w przypadku niektórych wirusów i drobnoustrojów, działa wykrztuśnie, dlatego też stosuje się go przy infekcjach dróg oddechowych – pomocniczo przy przeziębieniu i grypie. Drapacz lekarski łagodzi bóle głowy, poprawia pamięć i koncentrację.

Jak stosować knikus benedyktyński?

Knikus dostępny jest przede wszystkim w formie suszonego ziela do zaparzania herbat, ale można kupić również różnego typu preparaty zawierające tę roślinę w swoim składzie. Drapacz lekarski występuje także w postaci kapsułek. W przypadku suplementacji preparatami zawierającymi ziele drapacza zwykle zalecane jest przyjmowanie jednej tabletki dziennie. Należy pamiętać o tym, aby zawsze stosować się do wytycznych producenta i nie przekraczać zalecanych porcji w ciągu dnia. Napary z ziela stosuje się wspomagająco w łagodnych dolegliwościach trawiennych i przy braku apetytu. Taki napar zwiększy wydzielanie soku żołądkowego. Dla dorosłych i dzieci powyżej 12 roku życia zaleca się wypijać szklankę naparu (łyżka ziela zalana szklanką wrzątku) dwa razy dziennie na pół godziny przed posiłkiem. Odwar przygotowuje się z łyżki ziela zalanego szklanką wody, co doprowadza się do wrzenia i gotuje przez pięć minut pod przykryciem. Ważne jest to, aby nie stosować drapacza lekarskiego w nadmiarze, gdyż może to skutkować wystąpieniem nudności i wymiotów – możliwe jest nawet pojawienie się reakcji alergicznych.

Drapacz lekarski można znaleźć również pod postacią nalewki, czyli w formie płynnej. W połączeniu z zielem bożego drzewka, ostropestem, miętą, mniszkiem lekarskim i zielem krwawnika otrzymujemy preparat wspomagający trawienie i znoszący dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Taka mieszanka zalecana jest przy zaburzonym wydzielaniu soku żołądkowego i żółci. Warto po nią sięgnąć przy zgadze, odbijaniu, nudnościach i bólach brzucha. Stosuje się ją trzy razy dziennie przed lub w trakcie posiłku w ilości 5ml płynu wymieszanego z wodą. Jeszcze inną opcją jest przyjmowanie sproszkowanego ziela. Wystarczy zmielić surowiec w młynku, po czym przyjmować od dwóch do trzech razy dziennie po 0,5-1g z wodą.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem do stosowania drapacza lekarskiego jest alergia na niego oraz na inne roślinny z grupy astrowatych. Nie zaleca się stosować tego ziela w przypadku nadkwaśności, wrzodów żołądka/dwunastnicy.

Cena

Za opakowanie ziela drapacza lekarskiego do zaparzania zapłacimy ponad trzy złote w przypadku opakowania o gramaturze 50 g. Nalewka zawierająca w swoim składzie m.in. knikusa kosztuje od 9 złotych wzwyż w zależności od apteki. Z kolei opakowanie 90 kapsułek drapacza lekarskiego w stężeniu 400 mg to wydatek rzędu ponad 23 złotych.

---