Ostropest plamisty

ostropest plamistyOstropest plamisty jest zielem każdemu doskonale znanym – jako zwyczajny oset rosnący niejednokrotnie na polach czy przydrożach. Jest to roślina pochodząca z astrowatych, o charakterystycznych fioletowych kwiatach i kłujących liściach. Obecnie znajduje szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie, ze względu na swoje silne odtruwające właściwości.

Właściwości ostropestu

Nasiona ostropestu i jego owoce zawierają duże ilości związku zwanego sylimaryną. Jest to flawonoid, czyli silnie działająca substancja czynna wpływająca na procesy detoksykacji organizmu. Jeśli mowa o flawonoidach, to najczęściej kojarzone są one z antyoksydacją. Nie bez powodu – wszelkie flawonoidy są znane z neutralizacji wolnych rodników, tym samym prowadząc do spowolnienia procesów starzenia się oraz degeneracji związanych z działalnością wolnych rodników.

Ostropest plamisty zawiera antyoksydanty właśnie w postaci sylimaryny. Zawiera ją w zasadzie całe zioło ostropestu, jednak największe stężenie mają właśnie ziarna ostropestu. Warto pomyśleć o suplementacji wyciągami z tej rośliny lub piciu ziołowych naparów z ostropestu, zanim zaczniemy stosować farmakoterapię na dużą skalę. Ziołolecznictwo jest bardzo skuteczną formą profilaktyki i leczenia różnych schorzeń i warto sięgać po jego arsenał w początkowych fazach różnych dolegliwości, jeszcze zanim zacznie się stosować farmaceutyki. Jest to rozwiązanie skuteczne, a o wiele tańsze i dające mniej skutków ubocznych.

Silne właściwości antyoksydacyjne ostropestu są podstawową bronią, jaką powinno się stosować w walce z procesami starzenia się organizmu. Duża zawartość antyutleniaczy skutecznie rozprawia się z wolnymi rodnikami, których zneutralizowanie sprawi, że komórki nie będą podatne na ich działanie, a tym samym – ich życie ulegnie wydłużeniu. Przedłużenie żywotności komórek w organizmie człowieka oznacza dla niego tylko jedno – dłuższą młodość, dobry wygląd i zdrowie.

Jest to szczególnie cenne w kontekście naszego mózgu. Antyutleniacze wpływają na pracę mózgu poprawiając jego wydolność, zdolność zapamiętywania, a tym samym sprawiają, że umysłowo będziemy młodsi i sprawniejsi – a do tego, w kontekście zatrzymania upływu czasu, należy dążyć przede wszystkim. Zatrzymanie procesów starzenia w przypadku kobiet ma również ogromne znaczenie, ponieważ pozwala dłużej czuć się młodszymi i atrakcyjniejszymi. Choćby z tego względu warto włączyć ostropest plamisty do swojej codziennej diety. Jest to nawyk prosty, nie wymagający wielkiego wysiłku, ani dużych nakładów finansowych, a pozwalający osiągnąć bardzo dobre efekty długofalowe.

Działanie ostropestu plamistego

Mówiąc ostropest plamisty należy od razu mieć skojarzenie z wątroba, czyli organem odpowiedzialnym za detoksykację organizmu. Sylimaryna zawarta w ostropeście pomaga wątrobie w działaniu detoksykacyjnym, tym samym podnosząc jej wydajność. Wiele leków osłaniających i regeneracyjnych na wątrobę tworzonych jest właśnie w oparciu o sylimarynę, więc dużo korzystniej jest sięgnąć po nią w naturalnej postaci. Ostropest plamisty jest wykorzystywany w leczeniu marskości wątroby, zatruć grzybami, czy w chorobie alkoholowej w procesie wychodzenia z uzależnienia. Po ziele ostropestu warto sięgać profilaktycznie, a także wtedy, gdy zażywa się inne leki, które mogą mocno obciążać wątrobę, oraz wtedy, gdy zaczyna ona dokuczać.

Sylimaryna ma zdolność obniżania stężenia cholesterolu w organizmie oraz zapobiegania nowotworom. Jest także przydatna w leczeniu nowotworów – poza okresem chemioterapii, której działanie polega właśnie na wprowadzaniu do organizmu wolnych rodników mających zniszczyć komórki rakowe. Zioło ostropestu pomaga też w leczeniu cukrzycy typu II ze względu na działanie obniżające poziom glukozy we krwi, a tym samym pomaga utrzymać właściwy poziom glikemii. Usuwanie wolnych rodników wspaniale działa też na pracę mózgu – oczyszcza go, tym samym powodując, że mózg pracuje lepiej i wydajniej. Śmiało można więc powiedzieć, że profilaktyczne picie herbatek z ostropestu będzie miało korzystne działanie na każdego.

Zastosowanie nasion ostropestu

Ze względu na silne działanie antyutleniające ostropest plamisty stosuje się głównie w stanach niewydolności wątroby, wspomagając jej działanie, wraz z odpowiednią dietą. Owoc ostropestu można też wykorzystywać leczniczo w chorobach nowotworowych, jako sposób na profilaktykę nowotworów, a także wydłużanie czasu remisji, zapobieganie przerzutom rakowym. Jako ziele wspomagające jest stosowane również w leczeniu cukrzycy typu II, czyli insulinoniezależnej, w której poziom glikemii wyrównuje się raczej dietą i aktywnością fizyczną, niż insuliną.

Lekarze polecają również to ziele jako sposób na obniżanie cholesterolu u osób z chorobami układu krążenia. Ostropest plamisty znajduje więc szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie, a także w leczeniu konwencjonalnym jako wspomaganie innych terapii. Stosowanie ziół w profilaktyce i wspomaganiu leczenia różnych schorzeń jest rozwiązaniem bardzo skutecznym, a przy tym bezpiecznym. Używanie ostropestu jest dobrym sposobem profilaktyki i leczenia wielu schorzeń, jednak ma pewne działania niepożądane, przez co dobrze jest skonsultować jego zażywanie z lekarzem.

ostropest plamisty w naturze

Niektóre schorzenia układu pokarmowego objawiają się w sposób dość nietypowy, na przykład w postaci wysypek czy łuszczycy. Ta dermatoza pojawia się przy upośledzeniu układu immunologicznego, a ostropest plamisty bardzo dobrze przywraca jego prawidłową pracę. W związku z tym leczenie łuszczycy można wspomagać poprzez zażywanie ostropestu. W przypadku kamicy żółciowej jego zażywanie również może być skuteczne. Ostropest plamisty jest dodawany do różnych herbatek ziołowych w celu poprawienia ich jakości, zwiększenia dobroczynnego działania. Stosuje się go na przykład do herbatek stymulujących odchudzanie, ze względu na właściwości obniżające poziom cukru oraz cholesterolu we krwi, co ma ścisłą korelację z procesem utraty nadmiernej masy ciała.

Ostropest plamisty może być stosowany w suplementach diety o szerokim spektrum działania – od detoksykacyjnego, przez odchudzające, do poprawiającego koncentrację włącznie. Oprócz tego, wyciągi z tego ziela mogą być stosowane w różnych kosmetykach. Wynika to z zawartości antyoksydantów, które mogą się wchłaniać również przez skórę, spełniając swoje dobroczynne właściwości upiększania skóry oraz włosów.

Ostropest można więc znaleźć na liście składników w dobrej jakości szamponach czy odżywkach do włosów, a także w kremach i balsamach do ciała. Olej z ostropestu może być wykorzystywany jako terapia przeciwzmarszczkowa. Kilka kropli wystarczy wmasować w skórę okrężnymi ruchami wieczorem, na oczyszczoną i suchą skórę. Po kilku dniach takiej kuracji można zaobserwować wyraźną poprawę w stanie napięcia skóry i jej wyglądzie.

Jak stosować ostropest?

Ostropest plamisty można stosować w różnych postaciach. Można go kupić w postaci zmielonych nasion lub całych ziaren. Nasiona ostropestu w postaci niezmielonej są najlepszym sposobem na to, by utrzymać w nich wszystkie cenne właściwości. Najlepiej mielić nasiona w młynku do kawy bezpośrednio przed ich spożyciem. Nie posiadają one konkretnego smaku, a zatem dobrze nadają się jako dodatek do kanapek, zup, jogurtów, czy wszelkich innych potraw.

Dobrym pomysłem jest również zakup oleju z ostropestu. Jest on rzadko dostępny i najlepiej szukać go w sklepach zielarskich lub sklepach ze zdrową żywnością. Taki olej spożywa się na zimno, bezpośrednio na łyżce przed jedzenie. Zioło ostropestu można również wypijać w formie naparu – zmielony ostropest należy zalać wrzątkiem i przegotować, a następnie zostawić do przestygnięcia i wypić.

Warto skusić się również na stosowanie ostropestu jako panaceum na zmarszczki, czy kosmetyku poprawiającego stan skóry. Olej z ostropestu można również stosować do wszelkich maseczek na twarz, czy do masowania całego ciała. Oprócz tego naparem z ostropestu można przemywać twarz niczym tonikiem. Wszelkie tego typu zabiegi kosmetyczne stosowane z odpowiednią częstotliwością na pewno nie zaszkodzą, a mogą przynieść pożądane efekty w postaci wyraźnie ładniejszej, gładszej skóry.

Ostropest stosowany jest również jako składnik wspomagający odchudzanie. Nie ma ścisłego działania zmniejszającego apetyt ani spalającego tkankę tłuszczową, lecz jego cudowne właściwości w tym względzie polegają raczej na obniżaniu zawartości cholesterolu we krwi. W przypadku osób z nadwagą i otyłych, poziom cholesterolu przeważnie jest zdecydowanie podwyższony. Pierwszym krokiem do schudnięcia powinno być więc działanie zmierzające do obniżenia poziomu cholesterolu, zminimalizowanie ryzyka wystąpienia miażdżycy czy udaru. Istotne jest także obniżanie poziomu glukozy we krwi przez składniki aktywne ostropestu. Stabilizacja glikemii jest bardzo ważna u osób borykających się z cukrzycą lub insulinoopornością, wspomaga proces odchudzania i zapobiega silnym napadom głodu, które to są główną przyczyną tycia osób z cukrzycą lub stanami przedcukrzycowymi.

Dawkowanie ostropestu plamistego

Włączając do diety jakikolwiek suplement, warto zawsze zasięgnąć porady lekarza, szczególnie, jeśli chodzi o sposób dawkowania. Ostropest plamisty jest zielem bezpiecznym w stosowaniu, jednak jak każde zioło, istnieje optymalna granica dawkowania, której nie powinno się przekraczać. W przypadku ziołolecznictwa zastosowanie odpowiednich dawek ma ogromne znaczenie. Zawartość substancji aktywnych w zielu sprawia, że potrzebna jest konkretna ilość przyjętego preparatu, aby mógł on zacząć wykazywać swoje właściwości.

Poniżej pewnych dawek substancja aktywna nie ma szans zadziałać na właściwy organ, a powyżej zalecanego stosowania może nawet mieć działanie toksyczne. W przypadku spożywania ostropestu plamistego z pożywieniem lub w formie naparów, korzystną dla zdrowia dawką jest 1-2 łyżeczki zmielonych nasion dziennie. U osób o większej masie ciała można nieco zwiększyć tę dawkę, natomiast stosować minimalną zalecaną dawkę u osób o drobnej budowie ciała.

Olej z ostropestu również bardzo silnie działa na organizm osłaniając wątrobę i oczyszczając ją. Wskazana dzienna dawka to trzy razy dziennie przed posiłkiem po jednej łyżeczce. Bardzo istotny jest sposób oraz częstotliwość zażywania oleju z ostropestu. Aby substancje aktywne szybciej wchłonęły się z przewodu pokarmowego i były maksymalnie biodostępne, zaleca się spożywanie oleju przed jedzeniem, gdy żołądek nie jest wypełniony pokarmem i nie zalewa go nadmiar soków trawiennych.

Oczywiście stosowanie oleju z ostropestu w trakcie czy po jedzeniu nie wywoła negatywnych objawów ze strony przewodu pokarmowego, jednak jego działanie może się okazać zbyt słabe, a wręcz zerowe, dlatego jego stosowanie będzie pozbawione sensu. Zwiększanie dawek ziela w celu osiągnięcia szybszych lub spotęgowanych efektów zdrowotnych nie jest zalecane nie tylko ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych. Jak każda substancja czynna, sylimaryna ma swoje ograniczenia, jeśli chodzi o wchłanianie i zwiększenie substancji czynnej w organizmie może jedynie zwiększyć jej wydalanie.

Opinie lekarzy

Lekarze w większości są bardzo pozytywnie nastawieni do ziołolecznictwa, choć oczywiście nie jako jedynej formy leczenia. W przypadku choroby alkoholowej, w której istotnym krokiem leczenia jest odtruwanie organizmu, bardzo cenią oni wszelkie sposoby wspomagania terapii konwencjonalnej. W przypadku osób, które nadużywają alkoholu i obecnie są na terapii odwykowej, bardzo dobrym sposobem jest wspomaganie terapii ostropestem.

W przypadku łuszczycy najczęściej stosuje się farmakoterapię, ale wspomaga się leczenie właśnie ostropestem. Bardzo często przy marskości wątroby lekarze zalecają, aby wesprzeć terapię konwencjonalną ostropestem. Opinie lekarzy w przypadku tego ziela są wiec zaskakująco zgodne. Większość specjalistów uważa jednak, że najlepszym sposobem wspomagania swojego zdrowia jest stosowanie całych ziaren ostropestu, mielonych tuż przed spożyciem lub zażywanie oleju z ostropestu, zamiast zażywania tego ziela w postaci suplementów diety. Te ze względu na możliwą znikomą zawartość ostropestu w tabletce mogą okazać się nieskuteczne. Nie ma racjonalnego powodu spożywania ostropestu plamistego w postaci tabletki, jeśli jego zażywanie w naturalnej postaci ziaren jest łatwe, tanie i skuteczne.

Największym zaufaniem ostropest cieszy się u hepatologów. Wątroba jako organ, któremu szczególnie dedykowane jest ziele ostropestu, dobrze reaguje na sylimarynę. Tę substancję można znaleźć w wielu lekach na wątrobę, na przykład w Sylimarolu. Jednak wszelkie lekarstwa oprócz substancji czynnej zawierają też szereg substancji dodatkowych, które mogą nieznacznie wpływać na funkcjonowanie wątroby. Dlatego chcąc skorzystać z dobroczynnych właściwości sylimaryny, lepiej jest zażywać ją w postaci substancji aktywnej pochodzącej z ostropestu, niż z leku.

Przeciwwskazania

Ziele ostropestu nie wykazuje działania toksycznego, nawet przy długotrwałym stosowaniu. Wśród możliwych działań niepożądanych wymienia się jedynie dolegliwości przewodu pokarmowego, w tym na przykład działanie przeczyszczające. Nie zaleca się podawania ostropestu dzieciom poniżej 12. roku życia, a także kobietom w ciąży oraz w trakcie laktacji. Nie wynika to jednak ze szkodliwego działania ostropestu, lecz z braku badań, które potwierdzałyby jego absolutne bezpieczeństwo w tych stanach.

W niektórych przypadkach obserwuje się działania niepożądane związane z zażywaniem ostropestu. Mogą to być na przykład bóle głowy, swędzenie skóry, niestrawność, zgaga. Ostropest wykazuje również działanie krzyżowe przy alergiach na karczochy, dlatego nie powinny go stosować osoby uczulone na karczochy. Dodatkowo, zioło ostropestu może obniżać skuteczność stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych – jeden z jego składników może hamować enzym beta-glukuronidazy, który często występuje w tabletkach antykoncepcyjnych. Nie zaleca się stosowania ostropestu plamistego przy niedrożności przewodów żółciowych. W przypadku kamicy woreczka żółciowego należy się skonsultować z lekarzem co do zażywania tego ziela.

Cena

Ostropest plamisty jest zielem bardzo powszechnie występującym praktycznie na całym globie. Stąd też jego pozyskiwanie i przetwarzanie jest stosunkowo niedrogie. 100g nasion ostropestu kosztuje około 5 złotych, natomiast 100 ml oleju – około 10 złotych. Również suplementy diety w postaci tabletek z wykorzystaniem tej rośliny nie są kosztowne. Należy jednak zastanowić się nad sensem stosowania ostropestu w postaci suplementu, zawierającego zaledwie wyciągi z tej rośliny, często w ilościach zmuszających do zażywania kilku tabletkach dziennie dla pożądanego efektu, skoro spożywanie tego ziela w czystej postaci jest równie wygodne, a może być skuteczniejsze ze względu na wyższą zawartość związków aktywnych. Tym bardziej, że suplementy na bazie ostropestu są droższe niż zmielone jego ziarna lub całe nasiona, które można kupić w sklepach ze zdrową żywnością.

Uprawa

Cieszący się dużym zainteresowaniem i uznaniem zwolenników kuracji zielarskich, ostropest plamisty zaliczany jest do szacownego grona bardzo popularnych i skutecznych ziół.Jego główne właściwości lecznicze dotyczą takich obszarów jak wątroba, czy woreczek żółciowy i wyraźnie poprawiają jakość codziennego funkcjonowania organizmu człowieka. Ta niepozorna, przypominająca wyglądem oset roślina jest wciąż jeszcze za mało doceniana. Biorąc pod uwagę korzyści zdrowotne wynikające z regularnego stosowania ostropestu, ziele to powinno być bardziej spopularyzowane, a wiedza dotycząca jego działania rozpowszechniana i przekazywana z pokolenia na pokolenie.

Biologia i fizjologia

Aby przybliżyć wszystkim zainteresowanym to popularne zioło, warto krótko opisać jak wygląda roślina – ostropest plamisty. Głównym wyznacznikiem jego wyglądu pozostaje podobieństwo do ostu. Szerokoeliptyczne, bądź jajowate liście ostropestu mają charakterystyczne białe plamy, a sama roślina zaliczana jest do rodzaju astrowatych.

Roślina jest jednoroczna, charakteryzuje ją gruba, prosta i rozgałęziająca się łodyga, osiągająca nawet do 1,5 – 2 metrów wysokości. Na szczycie łodygi wyrastają kwiaty o koszyczkach 4-5 cm, charakteryzujące się purpurową barwą oraz otoczeniem skórzastych, odgiętych kolców.

uprawa ostropestu plamistego

Nasiona, z których rozwija się roślina są owalnymi ziarenkami, szaro lub ciemnobrązowymi, osiągającymi najczęściej wielkość 5 mm. W swojej unikalnej strukturze zawierają drogocenną sylimarynę, wyjątkowo skuteczną w przypadku różnorodnych zatruć oraz wspomagającą regenerację wątroby.

Uprawa w Polsce

Uprawa ekologiczna ostropestu plamistego nie jest zaliczana do skomplikowanych. Oznacza to bowiem, że wystarczy wysiać nasiona w kwietniu bezpośrednio do gruntu na głębokość około 2 – 3 cm, po czym należy usunąć wszelkie chwasty, które są w pobliżu. Warto zadbać o to, by roślina rosła w miejscach nasłonecznionych, w glebie o Ph 5,7 – 7,2.

Zbiór owoców ostropestu przypada najczęściej na przełomie lipca i sierpnia, a sama roślina podczas wzrostu rozrasta się do znacznych rozmiarów, zajmując naprawdę dużą przestrzeń.

Ostropest plamisty w środku okresu wakacyjnego należy ściąć, pozostawiając do wyschnięcia (najczęściej na pokosach). Z dużych upraw zbierany jest kombajnem, by przejść do kolejnego etapu – oczyszczenia. Po optymalnym wysuszeniu liście i owoce ostropestu plamistego nadają się już do sprzedaży, bądź przetwórstwa.

Duża wytrzymałość rośliny i jej niewielkie wymagania co do pielęgnacji sprawiają, że uprawa ostropestu w Polsce cieszy się dużym zainteresowaniem. Wielkość upraw w Polsce obecnie to około 2 tysiące ha. Plantacje zazwyczaj występują na terenach Wielkopolski, na Kujawach, Żuławach oraz na Lubelszczyźnie.

Odmiana ostropestu uprawiana w Polsce to gatunek Silma, wyhodowany w Instytucie Roślin i Przetworów Zielarskich w Poznaniu.Przyjmuje się, że z plantacji o powierzchni około 1 ha uzyskuje się średnio 1-2 tony suchych owoców ostropestu. To dużo, jak na warunki upraw dominujące w Polsce.

Ostropest plamisty największe zastosowanie przejawia w przemyśle farmaceutycznym, kosmetycznym, a także weterynaryjnym. Uznawany jest za wyjątkowo skuteczny i charakteryzujący się wielopłaszczyznowym działaniem specyfik. I właśnie z tego powodu jest tak często wybieranym preparatem ziołowym.